خلافت عثمان

شورا به همان نتيجه‏اى كه انتظار مى‏رفت يعنى به خلافت عثمان،منتهى شد.عثمان از نظر صحابى بودن و پيشينه اسلامى كمتر از شيخين يعنى ابو بكر و عمر نبود،او از اولين مسلمانان،و از جمله ده نفر دسته چهارم از نخستين اسلام آورندگان بود.پيداست كه او پيش از عمر اسلام آورده بود،و به اندازه عمر،پيش از اسلام آوردنش،در برابر رسالت سر سخت نبود.او بر شيخين امتيازى داشت؛دو بار داماد پيامبر (ص) شد.با رقيه دختر پيامبر (ص) ازدواج كرد،و از او برايش فرزندى به دنيا آمد به نام عبد الله كه در شش سالگى از دنيا رفت.مادرش نيز پيش از وفات او درگذشته بود.پيامبر (ص) دومين دخترش،ام كلثوم را به همسرى وى در آورد،ام كلثوم مدت زيادى با او به سر نبرد و در روزگار پدرش،ديده از جهان فروبست.

عثمان در جنگ بدر حضور نداشت و كنار همسر بيمارش رقيه در مدينه مانده بود.رقيه پيش از مراجعت پيامبر (ص) از جنگ در گذشت.عثمان در جنگ احد و ديگر جنگهاى اسلام حضور داشت.او در ميدانهاى رزم كفايت چندانى نداشت.در جنگ احد با اكثريت اصحاب پيامبر (ص) فرار كرد و تا پايان جنگ به پشت سر برنگشت.او از جمله كسانى بود كه خداوند آنان را مورد عفو قرار داد و قرآن چنين مى‏فرمايد:«همانا كسانى از شما كه روز برخورد دو لشكر پشت به جمعيت مسلمانان كردند،تنها به دليل بعضى از اعمالشان بود كه شيطان آنان را لغزاند،البته خداوند ايشان را مورد عفو قرارداد.براستى كه خداوند آمرزنده و بردبار است» ⁽¹⁾ .

عثمان از جنگجويان سرسخت نبود،و ليكن از مال بخشان در راه خدا و از كسانى بود كه بسيار صدقه مى‏دادند.او شركت فعالى در آماده سازى جيش العسرة (ارتش تبوك) داشت.نقل مى‏كنند كه وى هزار دينار خدمت پيامبر (ص) آورد تا در راه تجهيز آن لشكر صرف كند.و صدقات فراوان ديگرى غير از اين داشته است.

عثمان،در اواخر سال 23 هجرى (644 م.) در هفتاد سالگى به خلافت رسيد،و نزديك دوازده سال خليفه بود.

در خلال نيمه اول از دوران خلافت عثمان همه كارها به سهولت گذشت و جهاد اسلامى با همان شدت خود ادامه يافت،زيرا مسلمانان همواره با دو امپراطورى ايران و روم شرقى در حال جنگ بودند.و بقاياى كار امپراطورى ايران در روزگار عثمان يكسره شد.مساحت كشور اسلامى از طرف غرب گسترش يافت و شمال افريقا تسليم قدرت اسلام شد.خليفه سوم به خطرى كه عمر در مقابل جنگ دريايى احساس كرده بود پايان داد.او يك رشته سفينه دريايى در مديترانه به وجود آورد كه بر ارتش دريايى رومى‏ها برترى داشت.و در نتيجه سيادت در مديترانه را به خود اختصاص داد.

پى‏نوشت:

1ـآيه 155 سوره آل عمران (3) .

اميرالمؤمنين(ع) اسوه وحدت ص 295

محمد جواد شرى