نويسنده: حسن دهقان دهجمالى
رشته: علوم قرآن و حديث دانشكده اصول، حوزه علميه قم
استاد راهنما: دكتر رضا سيفى
استاد مشاور: دكتر عبدالله محمدى
خلاصه: مسأله «ولايت و رهبرى» به طور كلى و امامت به معناى جانشينى پيامبر اكرم(ص) به طور خاص، از مهمترين مباحث تفسيرى ، عقيدتى و روايى در تاريخ اسلام است، در طول تاريخ طولانى اسلام درباره هيچ موضوعى به اين اندازه، سخن گفته نشده است.
متأسفانه گاه اين مسئله از ميدان بحث و استدلال فراتر رفته و به ميدانهاى نبرد و جنگهاى خونين كشيده شده است . به گفته بعضى از متكلمان ؛« ما سل فى الاسلام سيف كما سل فى الامامة» شمشيرى در اسلام كشيده نشده است همانند شمشيرى كه در مورد ولايت و امامت كشيده شده!
به همين دليل اين بخش از عقايد اسلامى بيش از همه رشد و نمو كرده و بيشترين كتاب درباره آن نوشته شده و تقريبا تمام زواياى آن براى كسانى كه مىخواهند مطالعات دقيق و تحقيقى داشته باشند مورد بحث قرار گرفته است. هر چند در ميان آنها بحثهاى غير منطقى، تفرقه انگيز و تعصب آميز فراوان به چشم مىخورد.
به گفته بعضى از محققان: «مسأله (امامت) تنها مسئله ديروز ما نيست، مسئله امروز ديناى اسلام و مسئله رهبرى امت است كه عامل بقا و استمرار نبوت، و مسئله سرنوشت اسلام مىباشد» . (1)
چون لازم است تحقيق و تفسير دقيقترى درباره آيات امامت بشود، در اين پاياننامه اين مسئله از ديدگاه ده گروه از مفسران مذاهب اسلامى (اماميه اثنى عشريه، زيديه، صوفيه، مالكيه، حنفيه، حنبليه، شافعيه، معتزله، خوارج و اشاعره) در بيست فصل مورد بحث قرار گرفته است. در پايان هر فصل از مجموع ديدگاهها، نتيجهگيرى به عمل آمده است.
براى يافتن منابع اين پاياننامه از كتابخانههاى آستان قدس رضوى در مشهد مقدس، حضرت آية الله مرعشى نجفى(ره)، اصول الدين و فرهنگ قرآنى در قم، وزيرى و شرف الدين على در يزد، اميرالمؤمنين(ع) در اصفهان، دانشگاه تهران و كتابخانه حضرت حجة الاسلام و المسلمين دكتر سيفى، استفاده گرديده است.