نويسنده: على امامىفر
رشته: تاريخ، موسسه آموزشى پژوهشى امام خمينى، حوزه علميه قم
استاد راهنما: دكتر صادق آئينهوند
استاد مشاور: دكتر رضا شعبانى
خلاصه: مطالب اين رساله در سه بخش تنظيم گرديده است. بخش اول شامل موضوعات و مباحثى مقدماتى مانند اهميت و ضرورت پرداختن به تاريخ در اسلام، تعريف تشيع و شيعه و موانع و مشكلات شيعيان در پرداختن به تاريخ و... مىباشد.
در بخش دوم به آثار تاريخى شيعيان به صورت موضوعى و در گونههاى مختلف تاريخنگارى مانند سيرهنگارى، تاريخهاى عمومى، مقتل نويسى، فتوح، فتن و ملاحم، رجال، انساب و فرق، البته به صورت فهرست پرداخته شده است، زيرا بررسى تك تك اين آثار و تحقيق در مورد اين كه آيا اين آثار موجودند يا از بين رفتهاند، خود احتياج به تحقيقات مفصل و جداگانهاى دارند . در اين بخش از كتاب ارزشمند «الذريعه» بسيار استفاده شده است، زيرا در اين كتاب آثار مذكور به صورت مبوب و نزديك به هم آمدهاند، البته همين آثار در بخش سوم اين رساله، از منابع دست اول همراه با زندگينامه و شرح حال نويسندگان آنها ذكر شدهاند.
بخش سوم شامل شرح حال نويسندگان شيعه كه داراى آثار تاريخى هستند، مىباشد كه به جهت گستردگى كار، به گونهاى مختصر همراه با بحثى در مورد تشيع، ذكر تأليفات و تاريخ وفات (جهت تعيين محدوده حيات) آنها پرداخته است. اگرچه پرداختن تفصيلى به زندگى هر يك احتياج به تحقيق خاص و جداگانهاى دارد.
در اينجا تذكر اين نكته نيز لازم است كه در ابتدا، موضوع اين نوشته به صورت مطلق «تشيع وتاريخنگارى اسلامى» انتخاب شده بود. اما به جهت وسعت زمينه كار، موضوع بحث را تا «پايان قرن هفتم» محدود كرديم.
منابعى كه در اين پژوهش مورد استفاده قرار گرفته است، عمدتا كتابهاى رجالى، فهرست و تراجم مىباشند، از جمله فهرست (رجال) نجاشى، رجال و فهرست شيخ طوسى، فهرست شيخ منتجب الدين، معالم العلماء فهرست ابن نديم و... كه در واقع منابع دست اول محسوب مىگردند . همچنين اعيان الشيعه، الذريعه، روضات الجنات، الاعلام زركلى، معجم المؤلفين و ساير كتاب رجالى، كه منابع دست دوم به حساب مىآيند.