نصايح خداى ما همان است كه بوسيله وحى به محبوب و برگزيده خدا محمد مصطفى صلى اللّه عليه و آله و سلم بعنوان آيات قرآنى نازل شده است . نصايح خداى ما همان است كه بوسيله عقل سليم و وجدان پاك در درون ما مىدرخشد . تنها بعنوان نمونه :
اينكه پروردگار جلت عظمته مىفرمايد : لِكَيْلا تَأَسَوْا عَلى ما فاتَكُمْ وَ لا تَفْرَحُوا بِما أتاكُمْ 1 ( باشد كه بآنچه از دست شما رفته است اندوهگين مباشيد و به آنچه كه هم اكنون در اختيار شما قرار داده است شادمان نشويد ) نصيحتى است حيات بخش . و بدون پذيرش اين نصيحت الهى و عمل به آن كه از خالق وجود ما به ما عنايت شده است ، محال است كه ما رازِ حقيقى حيات و جان و روان خود را بفهميم
ألسّرّ فى النّفس حزن النّفس يستره
فإن تولىّ فبا ألافراح يستتر
فإن ترفّعت عن رغد و عن كدر
جاورت ظلّ الّذى حارت له الفكر
2 جبران خليل جبران ( راز نهانى نفس را اندوه نفس مىپوشاند ، و آنگاه كه اندوه زائل شود ، با شادىها پوشيده مىشود . پس اگر از شادى و كدورت بالاتر رفتى ، همسايه خداوندى خواهى
-----------
( 1 ) الحديد آيه 23 .
-----------
( 2 ) مجموعه جبران خليل جبران .
[ 209 ]
گشت كه انديشهها درباره او حيران است . ) اگر ارتباط ما با دنيا و شئون و مختصات آن ،
از نوع ارتباط آزاد نباشد . قطعى است كه من يا شخصيت ما زير چنگالهاى درنده آن شئون و مختصات متلاشى خواهد گشت و شخصيتى نخواهد ماند تا بتواند شايستگى قرار گرفتن در جاذبه همسايگى خداوندى را به دست بياورد . زيبايى صورى يكى از شئون حيات طبيعى است ، اگر بدون اينكه منبع اصلى آن را كه خداوند جميل است مورد توجه و گرايش قرار بدهيم و بهمان لذت طبيعى موقت حاصل از درك آن است ، خود را وابسته كنيم ، بديهى است كه شخصيت يا من ما با زوال همان زيبايى و لذت ، متلاشى يا حدّاقل مجروح خواهد گشت . چه نصيحتى بالاتر از اينكه خداوند خالق هستى براى قرار دادن ما در جاذبه كمال خود ، مىفرمايد كه : « بآنچه كه از دست شما رفته است اندوهگين مباشيد و به آنچه كه هم اكنون در اختيار شما قرار داده است ، شادمان مباشيد » خداوند ما را چنين نصيحت مىفرمايد : وَ أَنْ لَيْسَ لِلأِنْسانِ إِلاَّ ما سَعى . وَ أَنَّ سَعْيَهُ سَوْفَ يُرى 1 ( و نيست براى انسان مگر كوششى كه كرده است و قطعى است كه كوشش او ديده خواهد شد . ) هيچ اصلى اصيلتر و هيچ قاعدهاى ثابتتر از آن نيست كه ما در اين نصيحت خداوندى مىبينيم . اين نصيحت ما را در مجراى قانون كلى هستى قرار مىدهد كه بايد بكوشيم و چون نتيجه كوشش خود را مشاهده خواهيم كرد ، پس سعى ما بايستى در مسير خيرات باشد .