عبارتست از عقل و قلب و وجدان آدمى كه اگر آلوده به كثافات و زشتىها نباشند يا تحت فرمان من طغيانگر قرار نگيرند ، واقعيات و حقائق را با كمال صفا و روشنايى ارائه مىدهند . از يك جهت فعاليت اين حجت ، مقدم بر حجت برونى است كه انبياء و اوصياء و اولياء و حكماى راستين مىباشد ، زيرا تصديق انبياء و ديگر حجتهاى درجه دوم بوسيله اعجاز و ديگر دلائل ، بعهده عقل و قلب و وجدان آدميان
[ 148 ]
مىباشد . البته پس از آنكه صدق و واقعيت حجتهاى برونى به ثبوت پيوست ، همين حجتها ( انبياء و اولياء و اوصياء و حكماى راستين ) مىتوانند عقول و دلها وجدانهاى مردم را تكميل و توجيه نمايند ، مانند اينكه شما براى پيدا كردن يك چراغ عالىتر و پرنورتر مىتوانيد با يك چراغ حتى با يك شمع به جستجو بپردازيد و آن چراغ عالىتر و پرنورتر را بدست بياوريد .