در آن موارد كه سخن احتمال صدق و كذب را دارد و ديدن ، انسان را مستقيما در ارتباط با واقعيات مى‏گذارد ، قطعى است كه ديدن ترجيح دارد

منظور امير المؤمنين عليه السلام همين است كه در آن موارد كه سخن توانايى حكايت قطعى از واقعيات را ندارد ديدن با چشم اصالت دارد و مورد اعتماد است نه شنيدن . همه مى‏دانيم كه در شناساندن اصيل‏ترين لازمه قضيه گفته شده است كه « ألقضيّة تحتمل الصّدق و الكذب » ( قضيه احتمال صدق و كذب را دارد ) مگر هنگامى كه سند سخن از جهت ناقلان و دلالت آن بر مقصود ، بقدرى قوى باشد كه هيچ احتمال خلاف واقع در آنچه را سخن ارائه مى‏دهد ، در ميان نباشد ، بديهى است كه در اين صورت سخن قابل استناد بوده و ميتوان به آن اعتماد نمود . بهمين جهت بوده است كه همواره نقل متواتر يك قضيّه هر اندازه بيشتر باشد ، اطمينان بخش‏تر و مورد اعتماد عالى‏تر مى‏باشد .

[ 114 ]