همانگونه كه در آن زمان هدايت مغلوب هوى نخواهد شد ، قرآن نيز مقهور آراء و نظريات پيش ساخته و موافق هوى و خود خواهى‏ها نخواهد گشت .

در آن روزهاى الهى ، چهره نورانى آن انسان كامل ، قيافه حقيقى قرآن را روشن خواهد ساخت . آراء و نظريات پيش ساخته كه بر مبناى آلودگى‏هاى مغزى و تمايلات درونى شكل گرفته‏اند ، توانايى رويارويى با آن قيافه نورانى قرآن را از دست خواهند داد . درون مردم رشد يافته آن دوران ، چنان صفايى خواهد داشت كه با رويارويى با قرآن ، خود را با فروغ ربانى مواجه خواهند ديد . شنيدن يا ديدن آيه هُوَ اللَّهُ الْخالِقُ الْبارِى‏ءُ الْمُصَوَّرُ لَهُ الْأَسْماءُ الْحُسْنى‏ يُسَبِّحُ لَهُ ما فِى الْسَّماواتِ وَ الْأرْضِ وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ 1 ( او است خداوند خالق و به وجود آورنده و صورتگر انسانها ، از آنِ او است اسماء حسنى‏ ، هر چه كه در آسمانها و زمين است ، تسبيح او را مى‏گويند و او است خداوند عزيز و حكيم . ) همان و مشاهده جمال و جلال گوينده آن كه خدا است جل شأنه همان .

-----------
( 1 ) الحشر آيه 24

[ 8 ]

بدانجهت كه در آن زمان مردم از جمادى بالاتر رفته و به درجه عالى انسانى و روح ملكوتى نائل مى‏گردند ، لذا با ديدن و يا شنيدن « هر چه كه در آسمانها و زمين است ،

تسبيح او را مى‏گويند . » تسبيح آنها را مى‏شنوند ، زيرا همه آنچه كه در آسمانها و زمين است با نظم شگفت انگيزى كه در همه آنها است ، مى‏گويند :

ما سميعيم و بصيريم و هشيم
با شما نامحرمان ما خامشيم

چون شما سوى جمادى ميرويد
آگه از جان جمادى كى شويد

در آن روزهاى الهى ، فروغى در دلهاى آدميان مى‏درخشد كه با هر كلمه از كلمات اللّه و هر آيه‏اى از آيات اللّه كه روياروى مى‏شوند گويى خود مخاطب مستقيم آن كلمات و آيات مى‏باشند و آنها را از خداوند سبحان مى‏شنوند . در اين موقع است كه تأويلات نابجا و نظريات بى‏اساس درباره قرآن و تفسير آن ، همه و همه از بين ميروند ، و با ارتباط با كلام اللّه ناطق انس و الفت حقيقى با قرآن را نائل مى‏گردند . مكتبهاى ساختگى مخصوصا آن آراء و تفسيراتى كه تحت نفوذ قدرتمندان خود كامه در زمان آل اميه و آل عباس به وجود آمده بود ، همگى بى‏اساس بودن خود را ظاهر مى‏سازند . 4 ، 6 و منها : حتّى تقوم الحرب بكم على ساق ، باديا نواجذها ، مملوءة أخلافها ، حلو ارضاعها ،

علقما عاقبتها ( و از جمله اين خطبه است : تا اينكه جنگ با شما برپا شود ، و دندانهاى خود را [ مانند درندگان ] نشان بدهد ، با پستانهائى پر از شير كه نوشيدنش شيرين و عاقبتش زهرآگين باشد . )