لَتُبْلَوُنَّ فِى أَمْوَالِكُمْ وَ أَنْفُسِكُمْ وَ لَتَسْمَعُنَّ مِنَ الَّذيِنَ اُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَ مِنَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا اَذىً كَثِيراً وَ إِنْ تَصْبِرُوا وَ تَتَّقُوا فَإِنَّ ذَلِكَ مَنْ عَزْمِ الْأُمُورِ 1 ( البته شما درباره اموال و نفسهايتان آزمايش خواهيد گشت و از كسانى كه پيش از شما به آنان كتاب داده شده است و از كسانى كه شرك ورزيدهاند ،
مطالب آزار دهنده فراوانى را خواهيد شنيد و اگر تحمل كنيد و تقوى بورزيد ،
-----------
( 1 ) . آل عمران آيه 186 .
[ 141 ]
[ اين استقامت از تجليات ] تصميم و اراده قوى در امور است . ) اگر در ماده اصلى صبر و وقايه خوب دقت كنيم ، خواهيم ديد : تحمل و افزايش ظرفيت و خويشتن دارى در مقابل عوامل متزلزل كننده دنيا اگر عين ماهيت صبر و تقوى نباشد ، قطعا از مختصات ذاتى آن دو است . صبر و خويشتندارى همانگونه كه در مباحث مربوط به صبر و شكيبائى مطرح نمودهايم ، موجب شكوفائى و به فعليت رسيدن استعدادهاى عالى انسانى ميباشد ، حتى چنانكه در مباحث گذشته ديديم صبر ، خود به تنهائى يا به اضافه شكر گزارى يكى از عوامل بسيار مهم شناخت آيات خداوندى است و چه معرفتى با ارزشتر از معرفت آيات الهى . اين معنى در سوره ابراهيم آيه 5 و لقمان آيه 31 و سبأ آيه 19 و الشورى آيه 33 با اين جمله آمده است إِنَّ فِى ذَلِكَ لَآيَاتِ لِكُلِّ صَبَّارٍ شَكُورٍ ( در آن حقيقت [ يا حقائق ] قطعا آياتى است براى هر صبر كننده شكر گزار . ) به همين علت بوده است كه همه پيروزمندان حيات معقول در تاريخ ، مردمى شكيبا و متحمل در برابر شدائد بودهاند .