گمان نرود كه اعراض پيامبر اكرم صلى اللّه عليه و آله و سلم از دنيا ، ناديده گرفتن قانون هستى كه واضعش خدا است ، بوده است زيرا ناديده گرفتن قانون هستى نوعى
[ 62 ]
مبارزه با مشيت خداوندى است . مگر امام معصوم عليه السلام نفرموده است :
إعمل لدنياك كأنّك تعيش أبدا و اعمل لآخرتك كأنّك تموت غدا . ( براى دنيايت آنچنان عمل كن كه گوئى در اين دنيا براى ابد زندگى خواهى كرد و براى آخرتت آنچنان عمل كن كه گوئى فردا خواهى مرد . ) مگر خداوند سبحان نفرموده است :
وَ ابْتَغِ فِيمَا آتَاكَ اللَّهُ الدَّارَ الْآخِرَةُ وَ لاَ تَنْسَ نَصِيبَكَ مِنَ الدُّنْيَا 1 ( و در آنچه كه خداوند به تو داده است خانه آخرت را طلب كن و سهم خود را از دنيا بفراموشى مسپار ) اين دنيا همانگونه كه در سخنان بعدى امير المؤمنين عليه السلام خواهيم ديد ، بهترين جايگاه است براى كسى كه آنرا بجاى بياورد . اينجا است گذرگاه تكامل و رشد روحى .
چگونه ميتوان اعراض كرد از دنيائى كه به فعليت رساننده استعدادهاى انبياء و مرسلين و اوصياء و اولياء و كملين و سالكين صراط اللّه المستقيم است ؟ خدا در آيه مباركه ميفرمايد :
وَ مَنْ كَانَ فِى هَذِهِ أَعْمى فَهُوَ فِى الْآخِرَةِ أَعْمى وَ أَضَلُّ سَبِيلاً [ الاسراء آيه 72 ] ( و هر كس كه در اين دنيا نابينا باشد در سراى آخرت نابيناتر و گمراهتر است . ) باضافه اينكه يكى از اساسىترين برنامه پيامبران الهى مخصوصا پيامبر عظيم الشأن اسلام ، تأييد و حكم قطعى به اجراى قانون حيات طبيعى در اين دنيا براى تصعيد آن به « حيات معقول » ميباشد . و بعبارت روشنتر بدانجهت كه هدف از بعثت
-----------
( 1 ) القصص آيه 77 .
[ 63 ]
پيامبران اين بوده است كه مردم را با آشنائى و عمل به اخلاق فاضله و گرديدن به وسيله حكمت و ايمان به درجه عاليه « حيات معقول » برسانند و بديهى است كه هنگاميكه توجهى به قانون حيات طبيعى ، در راه تصعيد آن به « حيات معقول » نشود ، عوامل مزاحم طبيعت و اقوياى انسان نماها كه بمراتب مهلكتر از عوامل مزاحم طبيعت ميباشند وجود انسانها را در راه وصول به هدفهاى ددمنشانه خود از عرصه هستى محو خواهند كرد ، و ديگر موضوعى براى صعود به قلههاى مرتفع « حيات معقول » نخواهد ماند .
لذا با كمال صراحت ميگوئيم كار و كوشش و تلاش و فداكارى براى آماده كردن دنيائى كه گذرگاهى براى ابديت است ، كوشش براى دنيا بمعناى اصطلاحى آن نيست ،
بلكه تلاش براى آخرتست چنانكه در بعضى از روايات به آن اشاره شده است .
مضمون روايت چنين است كه راوى از امام معصوم عليه السلام مىپرسد كه من يا ما اشخاصى هستيم كه براى اداره معاش خانواده و تأمين نيازهاى ضرورى ، كار و كوشش مىكنيم ، آيا اين دنيا پرستى است ؟ امام عليه السلام فرمود : اين عين آخرت جوئى است يعنى كوشش شما براى آخرت است نه دنيا .
بنابر اين ، چنانكه در مباحث گذشته گفتهايم و در آينده نيز انشاء اللّه مشروحا مطرح خواهيم كرد ، منظور از اعراض از دنيا ، اعراض از دنيا را هدف تلقى كردن است كه تاريكترين حجاب ما بين انسان و خويشتن و ما بين انسان و خدا و ما بين انسان و جهان و ما بين انسان و انسان ديگر است . مطالعه كنندگان ارجمند براى تكميل اين مبحث ( صفات پيامبر اكرم صلى اللّه عليه و آله ) ميتوانند مراجعه فرمايند به مجلد دوم صفحه 17 و از صفحه 176 تا 192 و از صفحه 195 تا 203 و از صفحه 253 تا 264 و مجلد چهارم صفحه 259 و 260 و از صفحه 307 تا 313 و مجلد پنجم از صفحه 147 تا 157 و مجلد هشتم از صفحه 58 تا 67 و از صفحه 284 تا 293 و مجلد يازدهم از صفحه 153 تا 167 و مجلد دوازدهم صفحه 13 و 14 و مجلد سيزدهم صفحه 276 و 277 و مجلد پانزدهم از صفحه 19 تا 21 و مجلد هفدهم صفحه 9 و از صفحه 75 تا 80 و از صفحه 96 تا 99 و صفحه 102 و مجلد 19 از صفحه 1 تا 57 .
[ 64 ]