ج 15
خطبه هشتاد و هشتم
88 و من خطبة له عليه السلام
ترجمه خطبه هشتاد و هشتم
تفسير عمومى خطبه هشتاد و هشتم
حكمت خداوند سبحان چنين است كه گردنكشان قدرت پرست را پس از مهلتى بر زمين بزند و از صفحه روزگار محوشان بسازد و شكست خوردگان مستضعف را پس از آزمايشها و عبور از تنگناها پيروز گرداند و شكست آنان را جبران فرمايد .
خداوند سبحان شكست خوردگان مستضعف را پس از آزمايشها و عبور از تنگناها پيروز ميگرداند و شكست آنانرا جبران مينمايد
براى انسانهاى هشيار ، حوادث روزگاران اوراق كتابى است كه براى « حيات معقول » آنان نوشته شده است . چه پر معنى است اين كتاب براى كسانى كه قصد خواندن آنرا داشته باشند
اگر از روش پيامبر و عمل وصىّ او پيروى كنند اختلاف از ميان آنان برداشته ميشود
اختلافات مردم و كوشش جدّى پيامبران الهى در طريق منتفى ساختن يا تنظيم آنها
هدف رسالت پيامبران عظام نشان دادن هدف اصلى حيات و حكمت هستى است . و آنان با بيان اين هدف و حكمت اختلافات تباه كننده را از ريشه منتفى مىسازند ، اگر باين رسالت حيات بخش عمل شود ، بقيّه اختلافات بعنوان عامل گسترش معرفت و نظم مجموعى حيات مفيد مىباشد .
دو نوع ملاك قرار گرفتن من براى خوبىها و بدىها و بايستىها و نبايستىها
تتمه دو نوع ملاك قرار گرفتن من براى خوبىها و بدىها و بايستىها و نبايستىها
نوع يكم من با هويّت خود طبيعى محض
نوع دوم من با هويّت « خود » پويا بسوى كمال
نتيجه يكم خود را پيشوا فرض كردن و بدنبال خود راه افتادن مختصّ « من » با هويّت طبيعى محض مىباشد
1 تكبّر و نخوت و بيمارى خود بزرگ بينى يكى از مختصّات هوى پرستى و امام خويشتن بودن است
2 آنچه كه مطابق هواى هوى پرست نباشد ، هر چه باشد و از هر كسى كه صادر شود بايد با آن مبارزه كرد
3 هوىپرستى و امام خويشتن بودن ، براى خود معبودها مىسازد
4 هوى پرستى و امام خويشتن بودن از حقّ و عدالت منحرف مىسازد
5 هوى پرستى و امام خويشتن بودن هيچ نظم و قانونى را در جهان هستى نمىشناسد .
6 تقديم روابط بر ضوابط ناشى از هوى پرستى است كه آغازش امام خويشتن بودن و پايانش نابودى همه ارزشها و اصول و قوانين است
خطبه هشتاد و نهم
89 و من خطبة له عليه السلام
ترجمه خطبه هشتاد و نهم
تفسير عمومى خطبه هشتاد و نهم
سرگذشت عرب در جاهليّت قبل از ظهور اسلام بطور مختصر
ضرورت عبرتگيرى از اعمال گذشتگان و نتائجى كه آن اعمال ببار آورده است
اين يك عذر قابل قبول نيست كه بگوئيد : ما از گذشتگانمان فاصله زياد گرفتهايم
شما مردم بار ديگر با نفس پيامبر اعظم روبرو هستيد
شما در آزمايشهائى سخت قرار گرفتهايد ، عواملى كه فريب خوردگان را در خود فرو برده ، شما را نفريبد
خطبه نودم
90 و من خطبة له عليه السّلام
ترجمه خطبه نودم
تفسير عمومى خطبه نودم
او شناخته شده است بدون اينكه با چشمان ظاهرى ديده شود
راه يكم آيات آفاقى است كه در نظم و قانون حاكم در جهان مشاهده ميشود
راه دوم آيات انفسى است كه با بررسى و مطالعه در درون انسانى و آنچه كه در آن ميگذرد ، قابل درك و فهم است .
دو راه ديگر براى معرفت خدا : ملكوت برونى ، ملكوت درونى
1 ملكوت عالم برونى
2 ملكوت عالم درونى
قدمت ذات مقدّس پروردگار و ديمومت و قيمومت آن
معناى اينكه خداوند وارث مخلوقات است
انسانهاى صالح و مستضعف وارثان زمين خواهند بود
نوع يكم
نوع دوم
نوع سوم
اينكه خداوند وارث مطلق هستى است
تبصره
فقط خدا است معبود بر حقّ مخلوقات
اساسىترين مختصّ پرستش حقيقى ، قرار گرفتن پرستنده در مسير كمال است
خاصيّت قرار گرفتن در جويبار حركت
خداوند عالم مطلق بهمه حوادث و حقايق حيات انسانى است
توكّل بر خداوند يكى از اركان حيات معقول است
توكّل حقيقى عبارتست از يك پذيرش اين مسأله اساسى الهى كه
دو حال بايد ببينيم خداوند متعال كه توكّل كنندگان را دوست ميدارد .
3 توكّل حقيقى موجب اطمينان و آرامش در كارها ميباشد
4 توكّل حقيقى از خودخواهى و تكبّر و نخوت در موقع موفّقيّت در كارها جلوگيرى مينمايد
هر كس كه از خدا مسألت بدارد ، عطايش خواهد فرمود
خدمت در راه رفع نيازهاى مردم قرضى است كه بخدا داده ميشود و خداوند چند برابر آن را ادا خواهد فرمود و ديدار انسانى كه در مجراى خواست خداوندى انجام ميگيرد ديدار خدا است
شكر نعمت نعمتت افزون كند
تعريفى مختصر براى شكر
ما با شكر گزاردن به خدا ، شكر گزار خويشتنيم
خدا شكر گزار بنده خويشتن است .
1 خويشتن را مورد توزين و محاسبه قرار بدهيم ، پيش از آنكه نفس ما با اجبار مورد توزين و محاسبه قرار بگيرد
احتمال دوم انسان بىمعنى در جهانى بىمعنى
احتمال سوم انسان معنىدار در جهانى بىمعنى
احتمال چهارم انسان بىمعنى در جهانى معنىدار
خطبه نود و يكم
91 و من خطبة له عليه السلام
دعاء
ترجمه خطبه نود و يكم
نيايشى در همين خطبه :
تفسير عمومى خطبه نود و يكم
سه نوع تقسيم را كه در فلسفهها و علوم انسانى رواج دارد ، متذكّر ميشويم :
نوع يكم تقسيم زمانى فلسفه
خصوصيّت يكم
خصوصيّت دوم
نوع دوم تقسيم مكتبى فلسفه
نوع يكم
نوع دوم
نوع سوم تقسيم اقليمى فلسفه
تفاوتهائى كه در ميان فلسفه شرق و غرب گفتهاند :
مطلب يكم
مطلب دوم
مطلب سوم
مطلب چهارم
مطلب پنجم
مسئله يكم
راه يكم
راه دوم
مسئله دوم
مسئله سوم
مسأله چهارم
تفسيرى بر احتجاج امام علىّ بن موسى الرّضا عليه السّلام با عمران صابى
اصول و مسائل بسيار با اهمّيّتى كه امام علىّ بن موسى الرّضا عليه السّلام در پاسخ عمران صابى درباره الهيّات فرمودند :
امام علىّ بن موسى الرّضا عليه السّلام در اين عبارت سه دليل براى بىنيازى خداوند سبحان از امر خلقت بيان فرموده است .
دليل يكم
دليل دوم
دليل سوم
ارزشها بآن موقعيّتها كه در نظر ما انسانها بالا و پست جلوه مىنمايند ، وابسته نمىباشند .
آيا علم خداوندى به ذات خود از قانون تلازم تعيّن شىء با نفى خلاف تبعيّت مىكند ؟
وسيله معرفت خداوند سبحان
خداوند سبحان نور است ، چگونه بايد تفسير شود ؟ و بحثى مختصر در آيه مباركه نور
ميتوان معانى متعدّدى را در تفسير آيه مباركه در نظر گرفت .
يك خداوند نور آسمانها و زمين است
دوم مثل نور خداوندى
سه
چهار
پنج
شش
هفت
هشت
نه
خداوند بيهمتا ما فوق وابستگىها بطور مطلق
مطلب يكم
مطلب دوم
مطلب سوم
مطلب چهارم
مطلب پنجم
مجراى يكم
مجراى دوم
مطلب ششم
مطلب هفتم
مطلب هشتم
مطلب نهم
مطلب دهم
صفت بدون موصوف و اسم بدون معنى و حدّ بدون محدود امكان پذير نميباشد
معرفت خداوندى از دو طريق ممكن است :
طريق يكم آيات انفسى
طريق دوم آيات آفاقى
مطلب اوّل
گروه اوّل
گروه دوم
مطلب دوم
مطلب سوم
در كلمه ابداع كه مورد سؤال عمران قرار گرفته است ، دو معنى قابل تصوّر است :
معناى يكم
معناى دوم
اصل يكم
اصل دوم
تبصره
امساك و عدم بخشش چيزى بر او نمىافزايد و عطا وجود او را دچار فقر نمىسازد
مخلوقات مانند عيال خداوندى هستند
اينست معناى جود بى پايان و بى نياز از انگيزه
او است قبل و بعد همه موجودات و زمانها
1 اوّل زمانى حقيقى
معناى يكم
معناى دوم
2 اوّل زمانى براى يك حادثه
3 اوّل زمانى قرار دادى و اعتبارى
4 اوّل وجودى
براى ديدن خدا « مجوئيد زمين را و مپوئيد سما را »
خداوند سبحان فوق هر گونه حركت و امتداد دهرى و قرار در مكان است
دو اصل كلّى مهمّ
اصل يكم محدوديّت معرفت انسانى و نا رسائى وسائل آن در برابر شناخت صفات خداوندى
نوع يكم
نوع دوم
اصل دوم ضرورت رجوع به قرآن
فهرست مطالب
فهرست آيات
فهرست روايات
فهرست نامها
فهرست قبايل
فهرست مأخذ