حد اقل تحمل و مقاومت در مقابل حرام و بياد داشتن شكر در موقع برخوردارى از نعمت‏ها

نظير اين مطلب را امير المؤمنين عليه السلام در نامه‏اى كه به عثمان بن حنيف نوشته‏اند ، بياد داريم كه در آن نامه فرموده است : « آگاه باشيد ، شما از ورود در آن مسير بسيار سخت كه من در زندگى انتخاب كرده‏ام ، عاجز و ناتوانيد ،

ولى هر اندازه كه بتوانيد خود را به مسير من نزديكتر كنيد » . در اين مورد هم ميفرمايد : اگر احساس كرديد كه نميتوانيد هر سه عنصر زهد و پارسائى را در زندگى خود مراعات كنيد . [ اگر چه بوجود آمدن چنين احساسى از مقدمات صحيح

[ 13 ]

آن بعيد و دشوار بنظر ميرسد ] حد اقل همه شما ميتوانيد ، تحمل و مقاومتى در برابر حرام بدست بياوريد و خود را چنان نبازيد كه بى‏اختيار در حرام غوطه‏ور شويد و آن حرام شما را به بيمارى « از خود بيگانگى » مبتلا بسازد .

صبر و شكيبائى تدريجى در برابر محرمات عامل نيرومندى است براى تقويت شخصيت و اراده كه كم كم به خوددارى اختيارى از محرمات ميانجامد .

و همچنين اگر درك و فهم صحيحى در باره معناى نعمت و ارزش آن نداشته باشيد يا نوعى به محروميت از عنصر دوم زهد مبتلا بوديد ، حد اقل فراموش مكنيد كه هر نعمتى شايسته شكرى است كه براى بر آمدن از عهده حق آن نعمت ،

بايستى آنرا بجاى آورد . خود اين توجه و آگاهى تدريجا مى‏تواند اراده شكرگذارى را تحريك نموده و اين كمال را نصيب انسان بسازد . 7 ، 8 فقد أعذر اللّه اليكم بحجج مسفرة ظاهرة و كتب بارزة العذر واضحة ( خداوند با حجت‏هاى آشكار و روشن و كتابهاى آسمانى واضح كه موارد عذر را بيان نموده است ، جاى پوزش براى شما نگذاشته است ) .